CẢI TỔ Y TẾ MỸ

Theo Serge Halimi

Trong “La Tyrannie des Lobbies

Le Monde, Sept 2009

Lương Tấn Lực

 

Năm 1996 tại Mỹ, Tổng thống Bill Clinton và một Quốc Hội dưới quyền lảnh đạo của Đảng Cộng hòa đã bải bỏ chương trình trợ cấp xả hội dành cho người nghèo với luận cứ (phần lớn ngụy tạo) cho rằng chương trình nầy tạo ra gian lận, phí phạm, và lạm dụng.  Mười ba năm sau, những cải cách mà Barack Obama đề nghị cơ bản sẽ không thay đổi được hệ thống y tế gây than oán của Hoa kỳ bỡi vì những kẻ hưởng lợi hệ thống nầy có thể mua được sự che chở của các nhà lập pháp.  Chương trình trợ cấp xả hội bị bải bỏ năm 1996 tốn khoản 1% ngân sách Hoa Kỳ trong khi ngày nay những công ty bảo hiểm y tế tư được che chở nuốt gần hết 17% ngân sách dành cho y tế.

 

Điều nghịch lý là tổng thống Hoa Kỳ là một trong những người bảo vệ hàng đầu cái hệ thống mà mình đã chọn để giử lại.  Ngày ngày, ông ta nhận thấy “thực tế của những người làm việc vất vả và bị các công ty bảo hiểm bắt làm con tin bằng cách từ chối trả tiền bảo hiểm hay hủy bỏ hợp đồng khi họ cần đến nó nhất, hay đòi họ phải trả những khoảng tiền mà họ không thể trả nổi để đổi lấy những chăm sóc sức khỏe có tính sanh tử.  Chúng ta có một hệ thống y tế phục vụ hữu hiệu quyền lợi của những công ty bảo hiểm hơn là phục vụ quần chúng.[1]

 

Dự án ban đầu do Ô. Obama  đề xướng gồm hai mục tiêu.  Thứ nhất, ông đề nghị bảo hiểm y tế bắt buộc cho 46 triệu người Mỹ không có bảo hiểm trong khi trợ cấp những người nghèo nhất trong số đó.  Thứ hai, nghiên cứu thiết lập một hệ thống bảo hiểm y tế công cộng có khả năng đặt để những giá biểu ít khắc nghiệt hơn các tập đoàn tư nhân [2].  Thực tế, những công ty tư nầy bỏ ra những nguồn tài nguyên to tác để tìm ra những kẻ hở của luật pháp nhằm khỏi phải trả tiền bảo hiểm khi người mua bảo hiểm ngả bệnh… 

 

Thế thì tại sao những người cánh hữu lại ầm ỉ lên, náo loạn và đôi khi hốt hoảng như vậy?  Theo phát biểu giận dữ của Thống Đốc Cộng Hòa của tiểu bang Louisiana, “Nếu một công ty công cộng ra đời thì nó sẽ đẩy các công ty bảo hiểm tư đến chổ cạnh tranh bất chính và rồi thất bại. [3]  Lẽ ra ông nên chú ý đến những thất bại khác nghiêm trọng hơn thế, nhất là tại Louisiana, một trong những tiểu bang nghèo khổ nhất nước Mỹ.

 

Chính trị Hoa Kỳ bị nhiểm độc bỡi tiền lobbies từ các tay tài phiệt và kinh thương đến độ chĩ có đề nghị giảm thuế là có cơ may không gặp phản đối của Quốc Hội.  Khó mà áp đặt điều gì lên các ngân hàng, công ty bảo hiểm, và kỹ nghệ dược phẩm.  Trong trường hợp cụ thể của cải tổ y tế, Baucus (thuộc đảng Dân Chủ) là chủ tịch ủy ban tài chánh Thượng Viện. Dự luật cải cách được chấp thuận hay không là do ủy ban nầy.  Baucus cũng là nghị sỹ nhận phần lớn tiền bạc từ các bệnh viện, công ty bảo hiểm và bác sỹ tư.  Những tay ra tiền cho ông chẳng quan tâm mấy đến các vấn đề của Montana, tiểu bang nông nghiệp nhỏ bé của ông.  90% tiền đóng góp đến từ những nơi khác trong nước, gần như hoàn toàn hợp pháp và hợp lý.  Chắc mọi người đã đoan chắc là Baucus sẽ phản đối việc cải tổ hệ thống y tế hiện thời.

 

Một năm sau khi phong trào tân tự do (neoliberalism) sụp đổ, nổi hoảng sợ nho nhỏ của các giai cấp quyền thế cũng tan biến theo.  Trò chơi chính trị hình như đóng băng để họ hưởng lợi.  Thỉnh thoảng một tay hoạt đầu thối nát  hay kém may mắn hơn kẻ khác bị vào tù; lúc đó người ta lại ca lên những lời thần chú: đạo đức, luân lý, luật pháp, G20.  Thế rồi tất cả lại đâu vào đấy.  Khi được hỏi về những phần tiền thưởng khổng lồ cho những tay xì thẩu của BNP Paribas, Bà Christine Lagarde, Bộ Trưởng Kinh tế Pháp và cựu xử lý sự vụ tại Chicago, đã từ chối lên án họ:  Nếu ta nói, ‘hãy cấm tiền thưởng’, thì việc gì sẽ xảy ra:  Những tập đoàn xí thẩu sẽ lập cư nơi khác, thế thôi.

 

Ẩn mình trong một hệ thống chính trị đang che chở họ - và được họ che chở -  lợi dụng sự thờ ơ xả hội và thất vọng của công chúng, những tay xí thẩu và các công ty bảo hiểm y tế tiếp tục tồn tại trong chức năng ký sinh của mình.  Từ “abuse - lạm dụng” không phải là một biến thái mà là yếu tính của cung cách làm ăn của họ.  Vấn đề không phải là đưa ra một cải tổ để họ thuận thảo thi hành mà phải làm thế nào vô hiệu hoá khả năng nhiểu hại của họ.

 

 

[1]  Town hall meeting in Montana, 14 August 2009.

[2]  Tại 15 trong tổng số 50 tiểu bang, hơn nửa thị trường y tế là do các công ty y tế tư nắm giử. Xin đọc “The Tight Grip of Health insurers,” Business Week, 3 August 2009.

[3]  Bobby Jindal, “How to Make Health-Care Reform Bipartisan”, The Wall Street Journal, 22 July 2009.